2 december 2016

Over hoe het schoolbestuur SKOV het afgelopen jaar een inhaalslag maakte met ICT in de klas

In de oktobereditie ’16 van Schoolmanagement totaal is een artikel gepubliceerd over een project dat Veltwerk bij de Stichting Katholiek Onderwijs Volendam (SKOV) begeleidde.

Het beschrijft hoe de SKOV in Volendam een inhaalslag maakte op het gebied van ICT.

Van oude pc’s achterin het klaslokaal naar Chromebooks met snelle Wi-Fi: na jarenlang steggelen maakte schoolbestuur SKOV in Volendam afgelopen jaar een inhaalslag met ICT in de klas. Op drie basisscholen wordt nu in pilots gewerkt met Chromebooks. “De pilots zijn absoluut niet techniek gedreven. De Chromebooks zijn ondersteunend aan onze onderwijsvisie.”

Differentiatie
“We merkten dat we te weinig rendement halen uit educatieve software met een paar computers achterin de klas of met een computerlokaal. De computers moesten echt naar de leerling toe.”

Toen het bestuur van de SKOV en de ICT-werkgroep begin 2016 een pilot startten op drie basisscholen deed de school meteen mee. We gebruiken nu Chromebooks in de bovenbouw: “We zetten ze in voor extra oefenstof bij de methoden. Het werkt fantastisch voor differentiatie. In de bovenbouw is de behoefte daaraan groot: een kind dat op gymnasiumniveau uitstroomt, zit naast een leerling die vmbo-basis gaat doen. Ook interactie met het bord is goed: de leerkracht kan live toetsen. Dat maakt de verwerking van de stof heel actief. En de ICT-vaardigheden gaan met sprongen
vooruit. Kinderen leren dat je geen USB-stick of e-mail nodig hebt voor het uitwisselen van bestanden, maar dat ze samen kunnen werken in de cloud.”

Enthousiast versus terughoudend

ICT bij de SKOVSKOV is het enige scholenbestuur in Volendam, met tien basisscholen (samen ongeveer 2100 leerlingen) en het Don Bosco College, een school voor voortgezet onderwijs met ongeveer 1800 leerlingen. De basisscholen hebben een heel verschillende houding ten opzichte van de inzet van ICT: sommige directeuren hebben een duidelijke visie en staan te popelen, anderen houden de boot af.

Een aantal jaren terug liep de SKOV juist voorop: “We hadden alle scholen qua IT-infrastructuur hetzelfde ingericht, met vergelijkbare pc’s en programma’s. Alles was in eigen beheer. Onze basisscholen mochten kiezen of ze een computerlokaal wilden of pc’s verspreid over de klaslokalen.” De SKOV bedacht een vervangingsprogramma voor alle pc’s, waarbij elk jaar twintig procent van de hardware vervangen werd. Maar: “Verouderde apparatuur werd vaak toch in een klaslokaal geplaatst. Op den duur riepen we daarmee problemen over onszelf af.”

Met de steeds grotere opkomst ICT SKOV in 2012 voor keuzes te staan. Het bestuur en de werkgroep ICT wilden graag ‘meer’ met ICT doen in de klas.  We lieten ons adviseren door verschillende mensen, bezochten beurzen, maar we kwamen er niet uit.” .

Veltwerk heeft hierin verandering gebracht. Er werd gebrainstormd met alle scholen in interviewen inspiratiesessies. Veltwerk maakte een analyse van alle gebruikte toepassingen (welke applicatie werkt op wat?), van de behoefte per doelgroep (onderbouw, middenbouw, bovenbouw, medewerkers) en van de beperkingen gebouwen/ organisatie/ financiën). Dit resulteerde in een functioneel ontwerp voor het po, dat werd vertaald naar een programma van eisen voor po en vo en in een modelbegroting om weer te geven wat kosten van ICT zouden zijn op de lange termijn. Hiermee konden leveranciers worden benaderd.

Pilots
Maar hoe moest de SKOV de computers naar de leerlingen toe brengen? “Op advies van Veltwerk is de SKOV op scholenbezoek gegaan. Onder meer in Enkhuizen, Almere en Amsterdam. Toen viel veel op zijn plek”.

De SKOV had een voorkeur voor laptops boven desktops vanwege de flexibiliteit. “Het horen van ervaringen was verhelderend. We zagen op die scholen veel leerlingen met Chromebooks werken, ook in de onderbouw. Dat ging uitstekend.” Rond dat tijdstip werd ook duidelijk dat voor de SKOV snel internet over koper mogelijk was en geen glasvezel nodig was. In mei 2016 begon de SKOV met drie pilots op drie basisscholen, een in de onderbouw, een in de middenbouw en een in de bovenbouw. Scholen moesten zelf ‘pitchen’ om mee te kunnen doen: ze moesten een plan schrijven en hun eigen doelen benoemen, waarbij leidend was dat ICT de onderwijskundige visie zou ondersteunen.
De eerste ervaringen zijn positief, meldt Molenaar: “Alle pilotscholen zijn opnieuw bekabeld en kregen een snel wifinetwerk. De Chromebooks zijn heel robuust en kunnen centraal gemanaged worden, dat is bijzonder fijn.”

“Het is cruciaal dat de techniek werkt”,  “De leerkracht is geen ICT-helpdesk. Als alle devices het goed doen, heeft hij er veel profijt van. Maar als er ook maar een per les een storing heeft, wordt elke les onderbroken. Dat kan niet.”

Webgebaseerd
Waar worden de Chromebooks voor gebruikt? De leerlingen hebben op de Chromebooks toegang tot hun lesmateriaal, en met methodegebonden software van grote uitgeverijen. Daarnaast gebruiken we ook het oefenprogramma
Muiswerk.” “Als het webgebaseerd is, proberen we het”, “Iedere school zoekt zelf naar goede toepassingen naast de methodegebonden software.”

De leerkracht voor de bovenbouw van De Springplank maakt ook zelf programma’s. Zo voegt hij bijvoorbeeld met EDpuzzle vragen toe aan programma’s van Schooltv. “Hij krijgt binnen de pilot fi nanciële ruimte om abonnementen af te sluiten om te kijken of iets toepasbaar is”.

De ervaringen van de pilots worden online gedeeld op SharePoint, waar alle medewerkers van SKOV sinds kort toegang toe hebben. Zo kunnen ook de andere scholen makkelijk zien waar de voorlopers aan werken.

Evaluatie
Op dit moment werken de SKOV-basisscholen ook nog met pc’s. De afschreven computers zijn in januari 2016 allemaal vervangen door nieuwe exemplaren onder Windows 10 en alle anderen zijn geüpgraded naar Windows 10.

Op de pc’s gebruikt de SKOV dezelfde portal en webgebaseerde applicaties als op de Chromebooks. Het bleek een pragmatische oplossing voor het feit dat niet alle directeuren even enthousiast zijn over snelle veranderingen.

“Scholen die niet staan te springen, krijgen pc’s van de pilotscholen. Maar over vier jaar zijn alle pc’s wel vervangen.” Najaar 2016 worden de pilots afgerond en geëvalueerd, waarna wordt bekeken hoe alle basisscholen verder gaan. Begin 2017 wordt in ieder geval op alle scholen eenzelfde wifi netwerk aangelegd.

Rol van de directeur
“De rol van de directeur is heel belangrijk, die moet enthousiaste leerkrachten ondersteunen” Ervoor zorgen dat ook de andere leerkrachten op zijn school en de andere scholen na de pilot aan de slag gaan met Chromebooks, is misschien wel moeilijker dan de pilot zelf“

De anderescholen komen nu kijken in onze klassen en we proberen een olievlekwerking te creëren. Wij moeten laten zien dat deze pilot absoluut niet techniekgedreven is. De Chromebooks zijn puur ondersteunend aan onze onderwijsvisie.” Het feit dat zijn bovenbouwleerkracht enthousiast digitaal leermateriaal ontwerpt, kan ook afschrikken, “Andere leerkrachten zijn misschien niet zo handig en denken dan dat ze het niet kunnen. De ICT-vaardigheid van de leerkrachten is absoluut een aandachtspunt. En ook de rol van de directeur op een school is heel belangrijk. Die moet enthousiaste leerkrachten ondersteunen.”

Stapsgewijs
Het basisonderwijs loopt bij SKOV met het gebruik van SharePoint en de Chromebooks duidelijk voor op het voortgezet onderwijs. Op basis van het programma van eisen zal nu stapsgewijs de ICT op het Don Bosco worden vernieuwd. De eerste stappen zijn gezet: de aanleg van een ‘zwaar’ wifi netwerk en de invoering van SharePoint in het vo.

“In het voortgezet onderwijs is het nu eenmaal lastiger,omdat er veel verschillende vakken en profielen zijn. Het
basisonderwijs is voor alle kinderen hetzelfde”, “Maar we kunnen nu met de snelle internetverbinding en een solide wifi netwerk op het Don Bosco wel alle kanten op. Ook BYOD is een mogelijkheid”.

Vragen? Laat je mailadres achter en we nemen contact met je op.

Velden die gemarkeerd zijn met een * zijn verplichte velden.